Netwerk maakt het mogelijk snel op nieuwe ontwikkelingen in te spelen

Het Martini Ziekenhuis is een groot topklinisch ziekenhuis in het zuiden van de stad Groningen, dat medisch-specialistische zorg verstrekt: klinisch, poliklinisch en in dagbehandeling. Het ziekenhuis onderscheidt zich op meerdere punten. Vooral in de zorgverlening, waar het met de slogan ‘mensen maken het verschil’ laat zien waar het in het Martini Ziekenhuis om draait: de inzet en kwaliteit van alle medewerkers.

Maar ook in andere opzichten timmert het Martini Ziekenhuis aan de weg: met het nieuwe gebouw bijvoorbeeld, dat begin 2008 officieel in gebruik is genomen en dat onlangs werd genomineerd voor de internationale architectuurprijs. Dat de nieuwbouw echt een ziekenhuis van de 21e eeuw is, mag onder meer blijken uit het geavanceerde ICT-netwerk waarover het beschikt.

Ziekenhuizen opereren in een turbulente omgeving. Minder bedden, meer patiënten, kortere opnameduur, meer dagverpleging en poliklinische behandelingen. Het is maar een greep uit de trends die in de gezondheidszorg gaande zijn. Ook de ketenbenadering dringt steeds verder door: intensieve samenwerking met partners zoals huisartsen, thuiszorg en verpleeghuizen. Nog een belangrijke ontwikkeling: patiënten willen graag meer te kiezen hebben en eisen de hoogste kwaliteit. Op de achtergrond spelen andere processen die van minstens zo grote invloed zijn op de kwaliteit van de zorg: rationalisering, budgettering, schaalvergroting en commercialisering. Innovaties op het gebied van ICT en logistiek hebben verstrekkende consequenties voor de bedrijfsvoering. Al die ontwikkelingen samen hebben tot gevolg dat de primaire en secundaire processen in ziekenhuizen in de toekomst totaal anders zullen gaan verlopen. De patiënt/cliënt komt meer en meer centraal te staan. Technologie en ICT spelen daarbij een sleutelrol. Het Martini Ziekenhuis besloot dat de nieuwbouw geschikt moest zijn om soepel op al deze ontwikkelingen in te spelen. Dat stelde hoge eisen aan zowel het fysieke gebouw als aan de ICT-infrastructuur.

Om de broodnodige flexibiliteit in zowel zorgconcept als het gebouw te kunnen garanderen, koos het Martini Ziekenhuis voor het IFD-bouwconcept: industrieel, flexibel en demontabel bouwen. Bij het ontwerpen lag de nadruk op de ingewikkelde logistiek en techniek. Het gebouw kent een structuur waaraan je gemakkelijk nieuwe bouwelementen kunt toevoegen. Het demontabele zit ‘m erin dat je voor een toekomstige verbouwing niet hoeft te slopen – een zeer milieuverontreinigende activiteit – maar kunt volstaan met het verplaatsen van wanden. In het ziekenhuis zijn planbare en acute zorg gescheiden en beschikken over een eigen routing met bijbehorende faciliteiten als liften. Disciplines die vaak met elkaar samenwerken zijn geclusterd. Een patiëntgerichte organisatie is in ieder geval uitgangspunt geworden voor de opzet van innovatieve ontwikkelingen zoals de mammapoli en hartfalenpoli. Ook de mogelijkheden van de informatietechnologie worden optimaal benut; denk aan het elektronisch patiëntendossier en internetaansluitingen op de patiëntenkamers. Nog zoiets nieuws: huisartsen kunnen specialisten consulteren via het internet.

Om zo goed mogelijk in te kunnen spelen op nieuwe ontwikkelingen, koos het Martini Ziekenhuis voor een ICT-netwerk met een open structuur. ‘Uiteindelijk is het netwerk de enabler voor de dienstverlening; het moet huidige en toekomstige toepassingen kunnen ondersteunen’, zegt Ron Tetteroo van Imtech ICT Communication Solutions, het bedrijf dat verantwoordelijk is voor het ontwerp, de implementatie en het onderhoud van het netwerk. Het netwerk is gebaseerd op het Internet Protocol (IP), een generiek protocol waar alle producenten zich aan conformeren. Alle nieuwe toekomstige toepassingen die IP-gekoppeld zijn kunnen daardoor meteen worden aangesloten. Bijna een kwestie van plug and play. Het netwerk bedient niet alleen de complete kantoorautomatisering, maar strekt zich ook uit tot in de patiëntenkamers. Het Martini Ziekenhuis heeft zoveel mogelijk de principes van healing environment toegepast. Uit onderzoek blijkt dat de inrichting van de ziekenhuisomgeving kan bijdragen aan een versneld herstelproces. Daarbij gaat het vooral om een samenspel van kleurstelling, daglicht en zonlicht. Maar de kritische zorgconsument stelt ook hoge eisen aan het voorzieningenniveau. Ook daaraan komt het Martini Ziekenhuis tegemoet. Elke patiënt heeft een monitor boven het bed die patiëntenentertainment biedt. Toepassingen zoals TV kijken, internetten, bellen, etc., het gaat allemaal via het internetprotocol.

Die voorziening aan het bed biedt meer mogelijkheden. Vroeger kon er geen onderscheid gemaakt worden in het type oproep. Met de nieuwe voorzieningen kan dat wel, waardoor op basis van het soort oproep, de juiste medewerker kan worden ingezet. Dat maakt het niet alleen mogelijk om sneller op kritieke situaties te reageren, je kunt ook het verpleegkundig personeel slimmer inzettenen zo de werkdruk terugdringen. Het ziekenhuis heeft een draadloos netwerk. Daardoor is het mogelijk dat specialisten met hun PDA (een handheld computer) of een laptop, overal in het ziekenhuis patiëntengegevens kunnen ophalen. Dat maakt het in theorie mogelijk dat de specialist wanneer hij de kamer van een patiënt oploopt automatisch diens gegevens op zijn scherm krijgt. Tetteroo, ‘Het is natuurlijk de vraag of dat lonend is, maar het Martini Ziekenhuis heeft ons wel verzocht uit te zoeken wat de mogelijkheden zijn van een combinatie met RFID-technologie, waarmee je objecten van een tag kunt voorzien en je altijd weet waar ze zich bevinden.’

Met zijn 7.500 netwerkpoorten en een ziekenhuis dekkend wireless LAN beschikt het Martini Ziekenhuis over een netwerk dat een zeer hoge capaciteit en -beschikbaarheid kent (> 99,99%). Het netwerk is volledig redundant uitgevoerd; er kunnen hooguit een paar poorten uitvallen. Er is gekozen voor verregaande standaardisatie van apparatuur, wat een gunstig effect heeft op de beschikbaarheid. Eventuele defecte modules zijn door de eigen netwerkbeheerders heel simpel te vervangen. Mochten zich onverhoopt toch problemen voordoen, dan staat de onderhoudsdienstvan Imtech 24/7 klaar. Ook de beveiliging van het netwerk is middels ‘endpoint security’ optimaal gerealiseerd. De gehele LAN en wireless LAN-infrastructuur kan vanuit één gebruiksvriendelijke netwerkapplicatie integraal worden beheerd.

‘Mensen gezond maken, daar draait het in een ziekenhuis natuurlijk allemaal om,’ zegt Ron Tetteroo. ‘In de eenentwintigste eeuw speelt ICT daarin een belangrijke rol. In de toekomst zal die rol alleen maar belangrijker worden. Er zullen steeds hogere eisen aan de kwaliteit van het netwerk worden gesteld. Met dit netwerk heeft Martini Ziekenhuis zich van een netwerk verzekerd, waarmee ze klaar zijn voor de toekomst. Wat die ook moge brengen.’